آسيب شناسي عزاداري حسيني در شهرستان ملكان
با نزديك شدن به ماه محرم و ايام عزاداري و سوگواري امام حسين (ع) شيعيان خود را آماده برگزاري مراسمات عزاداري در هيئت ها و دستجات حسيني مي كنند. اما با توجه به بدعتهايي كه در سالهاي اخير در اين مراسمات گذاشته شده تا جايي كه اعتراض مراجع تقليد را هم بر انگيخته ؛ لذا معرفت به اصل اين مراسم و فلسفه و آداب آن مي تواند ما را در كسب فيض از اين ايام و پيرايش خرافات و بدعتها از اصل آن كمك كند.
لذا در اين نوشته در حد وسع خويش به كالبد شكافي اين قضيه مي پردازم.
عزاداري چيست؟
عزاداري در عرف داراي دو بعد است:
الف) داغ ديدگي و عزاداري شخصي: كه امري است واقعي و غير اختياري كه در فقدان هاي مختلف براي افراد اتفاق مي افتد و آنها را از مدار زندگي طبيعي خارج مي كند.
بسته به نوع فقدان داراي شدت و ضعف و اثرات فيزيكي ؛روان شناختي و جامعه شناختي متعددي است. مانند داغ از دست دادن والدين ؛ فرزند؛ همسر و...
ب)مراسم عزاداري اجتماعي:كه براي بزرگان ديني برگزار مي شود كه كاملا اختياري و برنامه ريزي شده است و جزئي از زندگي عادي افراد محسوب مي شود. اين نوع عزاداري در جوامع مختلف با شيوه هاي مختلفي انجام مي شودكه نمونه بارز آن عزاداري شيعيان براي سالار شهيدان حضرت امام حسين (ع) است.
آثار عزاداري : عزاداري داراي آثار و تبعات فردي و اجتماعي متعددي است كه بعضي از آنها عبارتند از:
الف) آثار فردي:
- عبرت گيري و الگو سازي از ائمه براي زندگي امروز و فردا
- ايجاد رابطه عاطفي عميق با ائمه و بزرگان
- آشنايي با تعاليم ديني و مذهبي
- كناره گيري از گناه و نمايش حس كمال جويي و معرفت پذيري
- رسيدن به شادي واقعي و معنوي با گريه بر مظلوميت كمال و خوبيها
- تقويت حس اعتماد به نفس با مشاركت در فعاليت جمعي
و دهها اثر ديگر
ب) آثار اجتماعي: :
- حفظ و صيانت از فرهنگ عاشورا در مقابل تحريف دشمنان
- انتقال آموزه هاي ديني و مذهبي به نسل جوان
- الهام روحيه انقلابي و ظلم ستيزي و عدالتخواهي
- ايجاد معنويت در جامعه
- كم شدن ميزان جرم و جنايت
چگونه عزاداري كنيم؟
همانگونه كه خود امام مي فرمايند فلسفه و هدف قيام عاشورا « امر به معروف و نهي از منكر» و بر پايي دين رسول ا... بوده است. امر به معروف و نهي از منكر يعني باز داشتن از گناه و هدايت به سوي اعمال درست است. پس ما در بزرگداشت قيامي كه منشاء آن گناه ستيزي و حركت به سوي خير و نيكي است مراسم برگزار مي كنيم و اگر كارهاي ما در اين راستا آلوده به گناه باشد و يا مقدمات آلودگي به گناه خود و ديگران را فراهم كند نه تنها هيچ نفعي به حال امام (ع) و قيام مقدسش نرسانده ايم بلكه باعث روي گرداني ظاهر بينان و ناآگاهان از دين و مذهب خواهيم شد و همچنين سبب سوءاستفاده دشمنان از اين حركات مي شويم.
وقتي امام (ع) براي اصلاح دين رسول ا... به پا خواسته چگونه مي شود ما در عزاداريهايمان انواع بدعتها و خرافات را وارد كنيم و آنگاه ادعاي صيانت از فرهنگ عاشورا را داشته باشيم.
براي اينكه اين مراسم مقدس را پاك نگه داريم و به نسل جواني كه دوست دارد فلسفه و علت هر چيزي را بداند و با معرفت و آگاهي به انجام آن اقدام كند پاك منتقل كنيم بايد آسيبهاي آن را خوب بشناسيم و نسبت به پالايش از اين آسيبها اقدام كنيم.
آسيب شناسي مراسم عزاداري در شهر ملكان
1- مداحان بيسواد: بسياري از نوحه خوانان و مداحان با انجام بعضي حركات نمايشي و بغض هاي دروغين و جعليات و خرافات شور و احساسات مردم را بر مي انگيزند و براي خود كسب شهرت و درآمد مي كنند و در توجيه اين امر جمله هميشگي « گريه براي امام حسين » را مي گويند در حاليكه در اسلام هدف وسيله را توجيه نمي كند.
براستي اين مداحان و نوحه خوانان در كجا آموزش ديده اند ؟ چه كتابهايي خوانده اند ؟ اسلام و حسين (ع) را چگونه شناخته اند؟ كجا گزينش و تائيد صلاحيت شده اند؟
در عصري كه براي اخذ گواهينامه رانندگي دهها ساعت آموزش نظري و عملي و انجام چندين آزمايش اجباري است آيا انتقال و ارائه آموزه هاي ديني و مرثيه سرايي براي الگو و اسوه مردم اهميتي ندارد كه ما اجازه مي دهيم هر آدم بيسوادي كه كمترين درك و شعور فرهنگي را دارد به مداحي بپردازد و باعث تحريف عاشورا و حماسه حسيني و نيز انحراف و گمراهي مردم شود؟
2-متوليان دستجات: دستجاتي كه در رقابت با محلات ديگر و يا به خاطر كسب شهرت و اعتبار توسط افراد معلوم الحالي كه پشت پرده زندگي شان بر عموم مشخص است راه مي افتد چه شناخت و معرفتي از عاشورا و حسين ( ع) به جواناني كه در پي بالا بردن شعور ديني و فرهنگي و اجتماعي خود هستند ارئه ميكند؟
عده اي در طول سال به خاطر كسب مال بيشتر با هزاران گناه و مفسده دست و پنجه نرم ميكنند و ادعا دارند كه با راه انداختن هيئت و دادن نذر و نياز به حسين حسابشان را پاك ميكنند در حاليكه خداوند فرموده ذره اي از اعمال بدون حساب نخواهد بود.
3- نبود هيئت عزاداري مخصوص خانمها: بسياري از زنان به شوق بهره گيري از اثرات عزاداري هاي امام حسين (ع) در مسير حركت دستجات قرار مي گيرند و ناخواسته باعث بروز بعضي ناهنجاريها ميشوند و جالب اينكه مدعيان دين و فرهنگ در طي ساليان دراز اقدام اساسي براي ايجاد هيئتي مخصوص براي خانمها و يا فراهم آوردن امكانات حضور مناسب آنها در هياتها و دستجات را نكرده اند. البته اقدام هيئت دارالقران در روز عاشورا قابل تقدير است.
4- فراهم آوردن آزار و اذيت براي ديگران: ازقبيل صداي بلند بلندگوها و طبل ها خصوصا در شبها ؛ بسته شدن خيابانها و ...
5- رقابت بين دستجات مختلف در افزايش خرافات و ظواهر
6- استفاده از اشعار و موسيقي كه در شان عزاداري حسيني نيست و گاهي ممكن است خلاف شرع باشد.
7- تكراري بودن محتوا و شيوه هاي جاري؛ مثل سخنراني ها ؛ اشعار و ...( اصل عاشورا مبني بر تكرار است اما بايد ابعاد مختلف آن متناسب با مقتضيات زمان بازگو شود)
البته بسياري از افراد از جمله روحانيون و كسانيكه دغدغه دين و فرهنگ دارند در جهت شناساندن فرهنگ صحيح عاشورا و قيام حسيني تلاشهايي دارند اما تا زمانيكه اين نوع مراسمات با تمام مردمي بودنشان نظامند و سازماندهي شده نباشند و نظارتي بر گردانندگان اين هيئتها صورت نگيرد و فرهنگ صحيح عزاداري آموزش داده نشود وضع به همين منوال ادامه خواهد يافت.
|
+| نوشته شده توسط وحید بنائی در چهارشنبه 5 دی1386 | موضوع: |
